Οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης στον τομέα της Υγείας

Οι επιπτώσεις της σημερινής διεθνούς χρηματιστηριακο-οικονομικής αστάθειας αναμένεται αναπόφευκτα να ακολουθήσουν την παρούσα γενιά επηρεάζοντας την για μεγάλο και απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με επισημάνσεις επιστημόνων, η παρατεταμένη οικονομική κρίση σε συνδυασμό με το αβέβαιο μέλλον και τη γενικευμένη ανασφάλεια, αυξάνει δραματικά τους δείκτες κατάθλιψης στους πληθυσμούς ενώ απειλεί παράλληλα και τη σωματική τους υγεία.

Ήδη, το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού άρχισε να αναπτύσσει έντονα συναισθήματα παραμέλησης, εξαπάτησης, ασέβειας και θυμού απέναντι σε όσους πιστεύει ότι συνέβαλαν στη σημερινή δεινή κατάσταση. Παράλληλα, κάνουν την εμφάνιση τους συναισθήματα φόβου για τις αλλαγές που επέρχονται στην καθημερινότητα των πολιτών, ενοχών και ντροπής, καθώς και παράλογες, σε σχέση με τις αντικειμενικές συνθήκες αντιδράσεις, όπως ζήλεια, αυτομομφή και άρνηση, δημιουργώντας ένα αρνητικό και καταστροφικό κοινωνικό σκηνικό.

Στη δύνη των παρενεργειών του φαινομένου αυτού δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος και ο ευαίσθητος τομέας της Υγείας.

Σε οικονομικά δύσκολες χρονικά περιόδους, επιδημιολογικές μελέτες τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες καταγράφουν αύξηση των ασθενειών, των αυτοκτονιών και των θανάτων ειδικότερα στα πιο "ευάλωτα" κοινωνικά σύνολα. Η αύξηση των ψυχικών διαταραχών και της θνησιμότητας από ισχαιμική καρδιοπάθεια κάνουν επίσης πιο εμφαντικά την παρουσία τους επηρεάζοντας ως επί το πλείστον τις ασθενέστερες οικονομικά και κοινωνικά τάξεις. Οι ομάδες αυτές πλήττονται περισσότερο καθώς στερούνται θεμελιωδών δικαιωμάτων, με κυριότερο την πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη, θέτοντας σε κίνδυνο και την ίδια τους ακόμα τη ζωή.

Επιπρόσθετα, η συνέργεια φτώχειας και υποβάθμισης των υπηρεσιών υγείας, συντελούν τα μέγιστα στην εξάπλωση ξεχασμένων εδώ και χρόνια μολυσματικών νόσων αλλά και μεταδοτικών λοιμώξεων όπως η ηπατίτιδα και ο ιός HIV.

Η οικονομική κρίση δημιουργεί επίσης προβλήματα στη χρηματοδότηση των συστημάτων υγείας, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνεται η λειτουργία των δημόσιων μονάδων παροχής υπηρεσιών υγείας λόγω αυξημένης ζήτησης. Επακόλουθο τούτου, και η εφαρμογή του μέτρου μείωσης προσωπικού από τα δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο φόρτος εργασίας των υφιστάμενων υπαλλήλων προκειμένου να εξυπηρετηθεί ο μεγάλος αριθμός ασθενών, που αποτίνεται πλέον στο δημόσιο σύστημα υγείας. Σε περιόδους παρόμοιων συγκυριών, ερευνητές που μελέτησαν το περιβάλλον στο οποίο απασχολούνται οι εργαζόμενοι στην υγεία διαπίστωσαν ότι το υγειονομικό προσωπικό βίωνε υψηλά επίπεδα επαγγελματικού άγχους, με αποτέλεσμα την εμφάνιση του συνδρόμου της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout syndrome). Φαινόμενο το οποίο επηρεάζει αρνητικά τη σωματική και τη ψυχική ευεξία του προσωπικού, ενώ παράλληλα μειώνει την απόδοση, την ποιότητα αλλά και την παραγωγικότητά του.

Η δραστική αποκοπή των δημοσίων δαπανών για την υγεία, σε συνδυασμό με τη μείωση των επισκέψεων σε ιδιώτες ιατρούς, απότοκο της προσπάθειας των λιγότερο προνομιούχων να ισοσκελίσουν τους ελλειμματικούς οικογενειακούς προϋπολογισμούς, συντελούν στη δημιουργία ενός εκρηκτικού μείγματος. Είναι διεθνώς αποδεδειγμένο ότι τα προγράμματα διεθνούς οικονομικού ελέγχου που αναπόφευκτα οδηγούν στη μείωση των δημόσιων δαπανών για την υγεία, προκαλούν (και μάλιστα σε στατιστικά σημαντικό βαθμό) μείωση του επιπέδου υγείας, αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας και μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης.

Το φαινόμενο της αλληλεπίδρασης του περιβάλλοντος στην υγεία κάθε ατόμου είναι κοινά αποδεκτό και επιστημονικά τεκμηριωμένο (WHO, 2003). Παράλληλα, το πεδίο των κοινωνικών παραγόντων οι οποίοι καθορίζουν την υγεία (social determinants of health) είναι ίσως το πιο σύνθετο και πλέον προκλητικό , σε παγκόσμιο επίπεδο, στη χάραξη μιας πολιτικής για την υγεία.  Ο έμμεσος κοινωνικός αποκλεισμός μέσω των μέτρων που πιθανόν να λάβει μια κυβέρνηση δεν αποτελεί τη λύση του εν λόγω προβλήματος. Σε αντίθεση με τα μέτρα λιτότητας που απαιτεί η αντιμετώπιση μιας οικονομικής κρίσης, είναι απαραίτητη η ενίσχυση των κοινωφελών οργανισμών, σε συνδυασμό με επαρκή στελέχωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και τη στήριξη υποδομών υποστήριξης ευπαθών κοινωνικών ομάδων, προκειμένου να δημιουργηθεί ένας προστατευτικός μηχανισμός προς τις ασθενέστερες ομάδες οι οποίες πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από την κρίση.

Η ανάγκη ορθής κατανομής των περιορισμένων οικονομικών πόρων με γνώμονα τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης γίνεται σήμερα ακόμη πιο επιτακτική. Πρώτιστο μέλημα των εκάστοτε ηγεσιών που χειρίζονται το ευαίσθητο τομέα της Υγείας εν καιρώ κρίσεων θα πρέπει να είναι η επικέντρωση τους στο να μειώσουν τις αλόγιστες σπατάλες βελτιώνοντας παράλληλα την αποδοτικότητα των Συστημάτων Υγείας τους. Επιπρόσθετα χρειάζεται αναδιοργάνωση και στρατηγικό πλάνο με ιδιαίτερη έμφαση στη σταθερή άνοδο της ποιότητας αλλά και της ποσότητας των προσπαθειών αυτών ώστε να πραγματωθεί ένα δυναμικό σύστημα αντιμετώπισης των νέων μεγάλων προκλήσεων της εποχής μας.

 
Επιγραμματικά θα μπορούσε να λεχθεί ότι, επιβάλλεται στις δύσκολες αυτές συγκυρίες που βιώνει ο κόσμος να δοθεί από τους κυβερνώντες μεγαλύτερη σημασία στην υγεία και την περίθαλψη, προκειμένου η κρίση στην Κύπρο να μην υπονομεύσει την πιο σημαντική πηγή του πλούτου της χώρας: τους ανθρώπους της.

 

Μάριος Γενακρίτης

Φαρμακοποιός, Αντιπρόεδρος ‘‘Φαρμακοποιών του Κόσμου – Κύπρου’’

B.Sc Pharmacy , M.Sc Health Management
European Medicines Agency (EMA) Inspector

mgenakritis@gmail.com

Πράσινο φως για το πρώτο εμβόλιο γρίπης που δεν παράγεται σε αβγά

 

Εδώ και μισό αιώνα, τα αντιγριπικά εμβόλια παράγονται σε γονιμοποιημένα αβγά κότας.

Ουάσιγκτον: Η αμερικανική FDA (Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων) ενέκρινε την Τετάρτη το πρώτο εμβόλιο για την εποχική γρίπη το οποίο δεν παράγεται σε αβγά όπως συνήθως αλλά σε καλλιέργειες κυττάρων -μια πολύ ταχύτερη διαδικασία, η οποία θα μπορούσε να αποδειχθεί σωτήρια σε περίπτωση πανδημίας.

«Η σύγχρονη τεχνολογία καλλιέργειας κυττάρων πιθανότατα θα γίνει το στάνταρτ για την παραγωγή αντιγριπικών εμβολίων» προέβλεψε ο Άντριν Όσβαλντ, επικεφαλής του τμήματος εμβολίων στη Novartis.

Το εμβόλιο Flucelvax της ελβετικής φαρμακοβιομηχανίας έλαβε έγκριση για χρήση σε άτομα άνω των 18 ετών.

Η διαδικασία που εφαρμόζεται εδώ και μισό αιώνα για την παραγωγή εμβολίων γρίπης απαιτεί τεράστιες ποσότητες γονιμοποιημένων αβγών κότας, τα οποία μολύνονται με γρίπη και επωάζονται μέχρι να πολλαπλασιαστεί ο ιός σε επαρκείς ποσότητες.

Η συμβατική αυτή μέθοδος είναι μεν αποτελεσματική, συχνά όμως απαιτούνται αρκετοί μήνες μέχρι να φτάσει το εμβόλιο στην παραγωγή.

Με τη νέα ταχύτερη μέθοδο, η οποία εφαρμόζεται ήδη ευρέως σε άλλες κατηγορίες εμβολίων, ο ιός πολλαπλασιάζεται μέσα σε κύτταρα θηλαστικών που κολυμπούν μέσα σε βιοαντιδραστήρες με θρεπτικά συστατικά. Στη συνέχεια τα ιικά σωμάτια απομονώνονται, αδρανοποιούνται και μετατρέπονται σε εμβόλιο.

Στις κλινικές δοκιμές, το Flucelvax αποδείχθηκε ότι προλαμβάνει τη λοίμωξη από γρίπη στο 83,8% των περιπτώσεων.

Η Νovartis, επισήμανε εκπρόσωπος της εταιρείας, προμηθεύει κάθε χρόνο τις ΗΠΑ με περίπου 30 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων της εποχικής γρίπης.

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ

Άγνωστες οι επιπτώσεις της νανοτεχνολογίας στη δημόσια υγεία

Ελάχιστα γνωστές είναι οι απειλές της νανοτεχνολογίας για την δημόσια υγεία και το περιβάλλον, σημειώνει αρμόδια επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Νομικά πρότυπα για την προστασία των ευρωπαίων πολιτών από την νανοτεχνολογία σκοπεύει να καταρτίσει η κοινοβουλευτική Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας και Αειφόρου Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Καθώς εντείνεται η συζήτηση μεταξύ εκείνων που είναι υπέρ και κατά της νανοτεχνολογίας, η Επιτροπή παρότρυνε σήμερα το Συμβούλιο της Ευρώπης να προχωρήσει στην κατάρτιση εκείνων των νομικών προτύπων που θα προστατεύουν τους ευρωπαίους πολίτες αλλά και θα ενθαρρύνουν την ωφέλιμη χρήση της νανοτεχνολογίας.

Στο σχέδιο έκθεσης του Ρώσου Σοσιαλιστή βουλευτή Βαλερί Σουνταρένκοφ, η Επιτροπή αναγνωρίζει τις δυνατότητες που υπάρχουν, για τεράστια οφέλη από τη χρήση της νανοτεχνολογίας ιδιαίτερα στον ιατρικό τομέα αλλά, εκφράζει και την ανησυχία της για τις μέχρι τώρα ελάχιστα γνωστές απειλές για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, παρά το γεγονός ότι νανοτεχνολογία χρησιμοποιείται ήδη ευρέως σε εμπορικές εφαρμογές όπως τα αντηλιακά προϊόντα.

Newsroom Κ, Αθήνα

Μείωση δαπανών για την υγεία στην Ευρώπη το 2010

Κοινή έκθεση που δημοσιοποίησαν την Παρασκευή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ΟΟΣΑ, η οποία αφορά στοιχεία προερχόμενα από 24 ευρωπαϊκές χώρες, δείχνει ότι το 2010, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίας, μειώθηκαν οι κατά κεφαλήν δαπάνες για την υγεία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεση σε σύνολο 24 χωρών, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι κράτη μέλη της ΕΕ, η ετήσια πραγματική (αποπληθωρισμένη) δαπάνη ανά κάτοικο, μειώθηκε κατά μέσο όρο 0,6% το 2010. Στις ίδιες χώρες την περίοδο 2000-2009 οι ετήσιες δαπάνες κατέγραφαν μια μέση πραγματική αύξηση της τάξης του 4,6%.

Αναφορικά με την Κύπρο, το 2010 καταγράφηκε μια πολύ μικρή μείωση της πραγματικής ανά κάτοικο δαπάνης για την υγεία της τάξης του 0,2%, ενώ την περίοδο 2000-2009 η μέση ετήσια αύξηση ήταν 2,7%.

Η μεγαλύτερη ετήσια μείωση των δαπανών ανά κάτοικο καταγράφηκε το 2010 στην Ιρλανδία με 7,9%, ενώ ακολούθησαν η Εσθονία με 7,3% και η Ελλάδα με 6,9%. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι την περίοδο 2000-2009 η μέση ετήσια αύξηση στην Ελλάδα ανά κάτοικο ήταν 5,7%.

Μεταξύ των χωρών της ΕΕ οι μεγαλύτερες αυξήσεις το 2010 σημειώθηκαν στη Μάλτα με 3,6%, στη Γερμανία με 2,7% και στη Σλοβακία με 2,4%.

Newsroom Κ/ ΚΥΠΕ

Ο πνευμονιόκοκκος και η σημασία του εμβολιασμού

Ο εμβολιασμός, προφυλάσσει τα άτομα από ασθένειες που προκαλούν ιοί ή βακτήρια, ενώ αποτελεί αναμφισβήτητα ένα από τα πλέον αποδοτικά από άποψη κόστους υφιστάμενα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας. Μέσω του εμβολιασμού το ανοσοποιητικό σύστημα ενισχύεται, θωρακίζοντας τον οργανισμό και κάνοντας τον ικανό να αντισταθεί στα συγκεκριμένα μικρόβια κάθε φορά που πιθανόν να έρθει σε επαφή μαζί τους. Σύμφωνα με στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.), ο εμβολιασμός προλαμβάνει μεταξύ 2 έως 3 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο ανθρώπων όλων των ηλικιών σε παγκόσμιο επίπεδο. Ιδιαίτερα, ο εμβολιασμός των ευπαθών ηλικιακά ομάδων πληθυσμού (ενηλίκων και παιδιών) είναι απαραίτητος αφού διαθέτουν ένα πολύ ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα. Με βάση το δεδομένο αυτό ο εμβολιασμός έχει θετική επίπτωση τόσο στη μείωση της νοσηρότητας όσο και της θνησιμότητας, βελτιώνοντας παράλληλα και την ποιότητα ζωής. Μεταξύ άλλων μολυσματικών ασθενειών ο Π.Ο.Υ. συστήνει τον εμβολιασμό των ευπαθών ομάδων κυρίως για την πρόληψη της γρίπης, του τετάνου, του κοκίτη και της πνευμονιοκοκκικής νόσου.

Η πνευμονιοκοκκική νόσος αποτελεί μια συχνή και δυνητικά σοβαρή λοίμωξη η οποία εκδηλώνεται με διάφορες μορφές όπως πνευμονία, μηνιγγίτιδα ή ακόμη και σηψαιμία προκαλώντας περί τους 1,6 εκατ. θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως, κυρίως σε βρέφη και ηλικιωμένους, ενώ η διεισδυτική μορφή της αποδεικνύεται θανατηφόρος σε ποσοστό έως και 20% των προσβεβλημένων ενηλίκων. Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία, και ιδιαίτερα η πιο σοβαρή μορφή της που προκαλείται από τη είσοδο βακτηρίων στο αίμα, εμφανίζει κακή πρόγνωση για τους ασθενείς ενώ και οι πιθανότητες πρόκλησης θανάτου είναι εξαιρετικά αυξημένες. Η ανάρρωση δε των ασθενών περιλαμβάνει πολυήμερη νοσηλεία ενώ μπορεί να περάσουν και αρκετοί μήνες πριν αποκατασταθεί πλήρως η υγεία τους, ιδιαίτερα όσον αφορά τα ηλικιωμένα άτομα.

Επιπρόσθετα, κάποια υποκείμενα ιατρικά νοσήματα, στα οποία περιλαμβάνονται η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), το άσθμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, χρόνιες καρδιακοί νόσοι και οποιαδήποτε νόσος με ανοσοκαταστολή ή ανοσοανεπάρκεια, ενδέχεται να επιτείνουν τον προαναφερθέν κίνδυνο.

Παρά τη σοβαρότητα της και το ότι αποτελεί παγκοσμίως μια από τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις για την υγεία, ο πνευμονιόκοκκος είναι παράλληλα από τις νόσους εκείνες που εύκολα προλαμβάνονται. Γι’ αυτό το λόγο η αναγκαιότητα της πρόληψης της με ανοσοποίηση μέσω του εμβολιασμού γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική.

Ορόσημο αποτελεί στα ιατρικά χρονικά και η πρόσφατη έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) για επέκταση της χορήγησης του 13δύναμου συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου σε ενήλικες άνω των 50 ετών για πρόληψη της διεισδυτικής πνευμονιοκοκκικής νόσου, γεγονός το οποίο γεμίζει το οπλοστάσιο της δημόσιας υγείας για την αντιμετώπιση της νόσου. Να σημειωθεί ότι, το συγκεκριμένο εμβόλιο, είναι ήδη εγκεκριμένο για βρέφη και παιδιά από 6 εβδομάδων έως 5 ετών και έχουν χορηγηθεί παγκοσμίως πάνω από 350 εκατομμύρια δόσεις του με ασφάλεια.

Το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου καθώς και το αντιγριπικό μπορούν να γίνουν συγχρόνως, το καθένα σε ξεχωριστό βραχίονα. Ο διπλός εμβολιασμός δεν αυξάνει τις παρενέργειες, ενώ δρα αθροιστικά στην προστασία έναντι λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος. Μόνη αντένδειξη αυτού του εμβολίου είναι σε περιπτώσεις εγκυμοσύνης.

Εν κατακλείδι θα μπορούσε να λεχθεί ότι, ο εμβολιασμός αποτελεί μία από τις ελάχιστες υπηρεσίες υγείας που κοστίζει πολύ λίγο συγκριτικά με τα τεράστια οφέλη που προσφέρει στην υγεία και την ευημερία των πληθυσμών. Στις μέρες μας, η έμφαση στην πρόληψη παρά στη θεραπεία χαρακτηρίζει κάθε οργανωμένη κοινωνία και η ανάπτυξη εμβολίων έναντι των σημαντικότερων νοσημάτων είναι κυρίαρχη στρατηγική του ΠΟΥ αφού με την αλόγιστη και ολοένα πιο συχνή χρήση αντιβιοτικών τα μικρόβια αναπτύσσουν αντοχή σ’ αυτά.

Ορθά δομημένα εθνικά προγράμματα εμβολιασμών μπορούν να διασφαλίσουν ότι κάθε παιδί και ενήλικας λαμβάνει το σωστό εμβόλιο, στο σωστό μέρος, την κατάλληλη στιγμή. Η επένδυση ανθρώπινων, υλικοτεχνικών και οικονομικών πόρων στα προγράμματα εμβολιασμών βελτιώνει τις υπηρεσίες παροχής πρωτοβάθμιας περίθαλψης και διασφαλίζει ότι η ζωή παιδιών και ενηλίκων δεν τίθεται σε κίνδυνο από νόσους που μπορεί να προληφθούν μέσω του εμβολιασμού.

Στην προσπάθεια δημιουργίας μιας ασπίδας προστασίας για τη δημόσια υγεία όλοι οι υγειονομικοί φορείς οφείλουν να συνστρατευτούν μέσω μιας πλατειάς, συνεχούς και ορθής ενημέρωσης του κοινού αναφορικά με τα οφέλη του εμβολιασμού, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού. Επιπροσθέτως, σε δύσκολες οικονομικά συγκυρίες όπως η σημερινή, η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη στρατηγική καθώς και μία σημαντική επένδυση υγείας.

 Μάριος Γενακρίτης

Φαρμακοποιός, Αντιπρόεδρος ‘‘Φαρμακοποιών του Κόσμου – Κύπρου’’

B.Sc Pharmacy , M.Sc Health Management
European Medicines Agency (EMA) Inspector

mgenakritis@gmail.com

«Φαρμάκι» τα φάρμακα στην Κύπρο

Ένατη χώρα σε ακρίβεια φαρμάκων στην ΕΕ είναι η Κύπρος, σύμφωνα με δημοσίευμα του «Φ». Ωστόσο βρίσκεται πολύ κοντά στις χώρες αναφοράς που χρησιμοποιούνται στο σύστημα τιμολόγησης που ακολουθεί το Υπουργείο Υγείας, με βάση τα δεδομένα του 2012.

---

---

Το σύστημα, που η Κύπρος μαζί με άλλες 23 χώρες ακολουθεί, έχει πλέον «ξεφτίσει», διαπιστώνεται πανευρωπαϊκά, αφού έρευνες που διεξήχθησαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έδειξαν πως οι τιμές που παρουσιάζονται στους τιμοκατάλογους διαφόρων χωρών, είναι «προβληματικές», καθώς αποτελούν προϊόν διαπραγμάτευσης των ασφαλιστικών οργανισμών, «κρύβοντας» συμφωνίες, εκπτώσεις, διευκολύνσεις κ.λπ.
Τα δεδομένα αυτά, παρουσιάστηκαν χθες 07/11, κατά τη διάρκεια ευρωπαϊκού συνεδρίου το οποίο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας με θέμα την τιμολόγηση των φαρμάκων.

http://www.24h.com.cy/index.php/ygeia/14791-2012-11-08-08-29-14.html