Στο χώρο της υγείας στη Χώρα μας συμβαίνει το εξής παράδοξο. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Η υγεία με μια ματιά ? 2007» δαπανούμε ένα μεγάλο ποσοστό του ΑΕΠ για την υγεία μας ( βλέπε πίνακα ). Οι δημόσιες δαπάνες στο ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύουν το 4,3 %, που στη Χώρα μας χαρίζει τη μοναδικότητα να έχει τις χαμηλότερες δημόσιες δαπάνες για την υγεία μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Αντίθετα οι ιδιωτικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν το 5,8 % ποσοστό που μας κατατάσσει στη 2η θέση μετά τις ΗΠΑ και χωρίς βέβαια στο ποσοστό αυτό να συνυπολογισθούν χρήματα που διακινούνται στο χώρο της παραοικονομίας (φακελάκια κ.λ.π ).
Ποιο είναι το παράδοξο ;
Ένας από τους βασικότερους σκοπούς των δαπανών υγείας είναι η επέκταση του προσδόκιμου επιβίωσης του πληθυσμού. Παρά λοιπόν το συνολικό μεγάλο ποσοστό του ΑΕΠ (ιδιωτικές και δημόσιες δαπάνες μαζί) που δαπανάμε για την υγεία στη Χώρα μας το προσδόκιμο ζωής ελαττώνεται. Έτσι η Χώρα μας το 1991 κατατασσόταν στη 2η θέση, μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2001 κατείχε την 7η και την 11η το 2004. Φαίνεται δηλαδή ότι η αποτελεσματικότητα των δαπανών δεν είναι μόνο θέμα οικονομικό. Οι δαπάνες στη Χώρα μας διογκώνονται και αντί να ενισχύουν την υγεία του πληθυσμού τροφοδοτούν ένα από ότι φαίνεται αναποτελεσματικό σύστημα, που βασίζεται σε μια ξεπερασμένη ιατροκεντρική αντίληψη για την υγεία. Αυτό συμβαίνει γιατί η αντίληψη αυτή ευνοεί την αγορά, της οποίας τα κέρδη προκύπτουν από τη διαχείριση της ασθένειας και όχι της υγείας του πληθυσμού. Έτσι για παράδειγμα ως Χώρα κατέχουμε την πρώτη θέση σε ποσοστό του ενήλικου πληθυσμού, που καπνίζει καθημερινά, ενώ παράλληλα υπολογίζεται ότι 20.000 περίπου άτομα πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας του καπνίσματος. Τα χρήματα λοιπόν στην αγορά της υγείας προκύπτουν από τη διαχείριση της ασθένειας αυτών που νόσησαν εξαιτίας του καπνίσματος και όχι φυσικά από δράσεις που στόχο θα είχαν να αλλάξουν τις συνήθειες του πληθυσμού.
Αναποτελεσματικότητα αλλά και οικονομικό αδιέξοδο του συστήματος, είναι τα δύο στοιχεία, τα οποία έχουν επιβάλει τον προσδιορισμό της υγείας μέσα από μία άλλη θεώρηση. Η θεώρηση αυτή διαμορφώνει πλέον ένα άλλο μοντέλο, που αντιπαρατίθεται στο Ιατροκεντρικό, σύμφωνα με το οποίο οι δυνάμεις που επιδρούν στη διαμόρφωση των βασικών διαστάσεων της υγείας σχηματικά είναι :
* Βιολογικοί παράγοντες ( ηλικία, φύλο, κληρονομικότητα )
* Περιβαντολλογικοί κοινωνικοί, οικονομικοί παράγοντες
* Άμεσο περιβάλλον ( κατοικία, εργασία, υπηρεσίες υγείας )
* Παράγοντες που σχετίζονται με δράσεις και συμπεριφορές.
(Μάλιστα σε μία προσπάθεια ποσοτικοποίησης των παραπάνω παραγόντων εκτιμάται ότι η υγεία ενός ατόμου ή πληθυσμού εξαρτάται κατά 20 % από βιολογικούς παράγοντες, 20 ? 30 % από το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, 10 ? 20 % από τις υπηρεσίες υγείας και κατά 40 ? 50 % από την ανθρώπινη συμπεριφορά ).
Η νέα αυτή θεώρηση της υγείας προωθείται με την ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ( ΠΦΥ ), που ήδη από τη δεκαετία του ?70 αποκτά κινηματικό χαρακτήρα στο χώρο της υγείας και κωδικοποιείται στη Διεθνή Διάσκεψη που συνδιοργάνωσαν στην Άλμα Ατα η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και η Unicef το Νοέμβριο του 1978 ( στην οποία συμμετείχε και έχει συνυπογράψει η Χώρα μας).
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ Π.Φ.Υ.
Ο όρος «φροντίδα» χρησιμοποιείται γιατί είναι ευρύτερος της «περίθαλψης» και υποδηλώνει ότι στόχος είναι να προληφθεί η αρρώστια και να περιφρουρηθεί η υγεία. Προϋποθέτει δηλαδή παρέμβαση σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, εκεί που ζει ο κόσμος, εκεί που εργάζεται, που κοιμάται, που τρώει.
Το πρώτο χαρακτηριστικό της ΠΦΥ είναι ότι θέτει την υγεία ως σημαντικό κοινωνικό αγαθό και αποκλείει την υιοθέτηση «ιδιωτικοοικονομικών» κριτηρίων.
Η ΠΦΥ επενδύει σε ανθρώπινο δυναμικό, σε αντίθεση με την κυρίαρχη αντίληψη σήμερα που είναι η επένδυση στην τεχνολογία.
Ενώ το κύριο μοντέλο των υπηρεσιών υγείας σήμερα είναι ιατροκεντρικό, η ΠΦΥ βασίζεται στην «ομάδα υγείας». Ο γιατρός εδώ είναι ένας και είναι ισότιμος με τον νοσηλευτή, με τον επισκέπτη υγείας, τον κοινωνικό λειτουργό, τον ψυχολόγο, κ.λπ. Η ΠΦΥ θέλει να δει το πρόβλημα υγεία μέσα από την ολότητά του.
Η ΠΦΥ δεν βλέπει μόνο το άτομο, αλλά τον πληθυσμό. Εξετάζει τις συνθήκες ζωής, τις κοινωνικές ανισότητες που παράγουν ανισότητες και στην υγεία, τις κακές συνθήκες περιβάλλοντος, εργασίας, διατροφής, κατοικίας, κ.λπ.
Η ΠΦΥ δεν νοείται χωρίς τη συμμετοχή του πληθυσμού στις αποφάσεις, με τη μορφή κοινοτικών ομάδων υγείας που μαζί με τους επαγγελματίες υγείας σχεδιάζουν τις υπηρεσίες υγείας με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.
Μετά από όλα αυτά η απάντηση στο ερώτημα γιατί στην Ελλάδα δεν έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα ΠΦΥ με τα παραπάνω χαρακτηριστικά είναι απλή. Η ανάπτυξη του θα σήμαινε την ανατροπή του πολιτικού μονόδρομου που έχει επιβληθεί τα τελευταία χρόνια, στη Χώρα μας και οδηγεί με απόλυτη συνέπεια στη συρρίκνωση του δημόσιου τομέα της υγείας και τη διόγκωση των πάσης φύσεως ιδιωτικών κλινικών και διαγνωστικών κέ
Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009
ΠΦΥ 2
Αν και οι δαπάνες για την Υγεία στη Χώρα μας διογκώνονται, αντί να ενισχύουν την υγεία του πληθυσμού τροφοδοτούν ένα αναποτελεσματικό σύστημα, που βασίζεται σε μια ξεπερασμένη ιατροκεντρική αντίληψη για την υγεία. Υποστηρίχθηκε στο προηγούμενο άρθρο, ότι αυτό συμβαίνει γιατί η συγκεκριμένη αντίληψη ευνοεί την αγορά, της οποίας τα κέρδη προκύπτουν από τη διαχείριση της ασθένειας και όχι της υγείας του πληθυσμού. Στο βαθμό λοιπόν που η υγεία των πολιτών έχει μετατραπεί από κοινωνικό αγαθό, το οποίο οφείλει να προστατεύει το κράτος, σε προϊόν, το κόστος του φυσικό είναι συνεχώς να αυξάνει, χωρίς όμως ιδιαίτερα αποτελέσματα αν κρίνουμε από την σταδιακή μείωση του προσδόκιμου ζωής του ελληνικού πληθυσμού την τελευταία 10ετία.
Η λύση στο αδιέξοδο του υγειονομικού συστήματος της Χώρας μας θα δοθεί μόνο όταν υπάρξει αλλαγή στη θεώρηση της υγείας, η οποία θα διαμορφώσει και θα επιβάλει ένα άλλο μοντέλο σύμφωνα με το οποίο όπως γράψαμε θα λάβει υπ όψιν του ότι βασικές διαστάσεις για την υγεία εκτός των βιολογικών παραγόντων κυρίως είναι παράγοντες περιβαντολλογικοί, κοινωνικοί, οικονομικοί, αλλά και παράγοντες που σχετίζονται με δράσεις και συμπεριφορές των ατόμων.
Η θεώρηση αυτή για την υγεία ούτε νέα φυσικά είναι ούτε η εφαρμογή της απαιτεί ανατροπή του κοινωνικοοικονομικού συστήματος. Σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες και όχι μόνο έχει προωθηθεί από το 1978 και έχει κωδικοποιηθεί στη Διεθνή Διάσκεψη που συνδιοργάνωσαν στην Άλμα Ατα η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και η Unicef το Νοέμβριο του 1978 ( στην οποία συμμετείχε και έχει συνυπογράψει η Χώρα μας ). Το μοντέλο είναι η ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ( ΠΦΥ ), με όσα χαρακτηριστικά αναλυτικά έχουμε περιγράψει, με την οποία παρέχεται ένα σύνολο υπηρεσιών που στόχο έχουν :
Ιατρική Περίθαλψη : Διάγνωση και θεραπεία κοινών νοσημάτων, τραυματισμών και επαγγελαμτικών νοσημάτων. Αποθεραπεία και αποκατάσταση ( φυσική και κοινωνική ) του αρρώστου μετά την έξοδο του από το νοσοκομείο.
Ιατροπροληπτικές υπηρεσίες : Διενέργεια εμβολιασμών, προσυπτωματικός έλεγχος, έλεγχος συνθηκών υγιεινής διατροφής, νερού, σχολικής υγιεινής, υγιεινή της εργασίας, αγωγή υγείας με τη συμμετοχή της κοινότητας.
Κοινωνική Φροντίδα : Περίθαλψη στο σπίτι χρόνιων ασθενών και κοινωνική φροντίδα σε ομάδες πληθυσμού με ιδιαίτερα προβλήματα. Ιδιαίτερα οι στόχοι της κοινωνικής φροντίδας επιπλέον αφορούν :
Τη μελέτη και προληπτική υποστήριξη δυσμενών κοινωνικοοικονομικών και ψυχολογικών καταστάσεων ομάδων και ατόμων.
Την ενημέρωση του πληθυσμού σε θέματα ψυχικής υγείας, ενδοοικογενειακών σχέσεων και κοινωνικής ζωής.
Τη ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη του αρρώστου και της οικογένειας του στο στάδιο της αποκατάστασης και επαναπροσαρμογής στο κοινωνικό σύνολο.
Ποιος είναι ο ρόλος της Τοπικής
Αυτοδιοίκησης σε ένα σύστημα ΠΦΥ ;
Νομίζουμε ότι ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών είναι αυταπόδεικτος στο βαθμό που δεν νοείται, σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της ΠΦΥ ( βλέπε προηγούμενο άρθρο ), χωρίς τη συμμετοχή του πληθυσμού στις αποφάσεις, με τη μορφή κοινοτικών ομάδων υγείας, που μαζί με τους επαγγελματίες υγείας σχεδιάζουν υπηρεσίες με βάση τις πραγματικές ανάγκες του τοπικού πληθυσμού. Γιατί η ΠΦΥ εξ ορισμού προϋποθέτει παρέμβαση σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, εκεί που ζει ο κόσμος, εκεί που εργάζεται, που κοιμάται, που τρώει. Άλλωστε αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΠΦΥ σε όλα τα κράτη της Ευρώπης λειτουργεί με ευθύνη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το τελευταίο νομοσχέδιο για την ανάπτυξη της ΠΦΥ στη Χώρα μας που έχει κατατεθεί προς συζήτηση από την παρούσα κυβέρνηση είναι τελείως σε διαφορετική κατεύθυνση. Η εφαρμογή του το μόνο αποτέλεσμα που θα έχει είναι να αυξήσει τα κέρδη του ιδιωτικού φορέα, τον οποίο ορίζει ως ένα από τους φορείς παροχής ΠΦΥ. Όμως οι ιδιωτικές υπηρεσίες είναι βέβαιο ότι προοδευτικά θα συρρικνώσουν περισσότερο το Δημόσιο τομέα. Επιπρόσθετα ο ανταγωνισμός που θα δημιουργήσουν θα υποχρεώσει και τους ελεύθερους επαγγελματίες γιατρούς να μετατραπούν σε υπαλλήλους αλυσίδων πολυϊατρείων / διαγνωστικών κέντρων / Ιδιωτικών κλινικών μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και με αυτό τον τρόπο θα καταστρατηγηθεί και ο θεσμός της ελεύθερης επιλογής οικογενειακού γιατρού, τον οποίο εισάγει το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Σε όσους ξεφυλλίζουν τις οικονομικές σελίδες των καθημερινών εφημερίδων, είναι εμφανείς οι επενδυτικές τάσεις και η έντονη κινητικότητα που παρατηρείται στο χώρο της υγείας προς αυτή την κατεύθυνση
Στο ίδιο όμως νομοσχέδιο εμφανίζεται και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Έτσι το άρθρο 3 χαρακτηρίζει επιπλέον φορείς ΠΦΥ « τις μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας καθώς και τις υπηρεσίες κατ? οίκον νοσηλείας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίες εντάσσονται στο Εθνικό Δίκτυο Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, μετά από προγραμματικές συμβάσεις του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης με τους αντίστοιχους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης καi την έκδοση κοινών υπουργικών αποφάσεων των Υπουργών Εσωτερικών και Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ».
Σύμφωνα λοιπόν με τις δυνατότητες που παρέχονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση από το νέο νομοσχέδιο ένα είναι κατά τη γνώμη μας το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται. Θα προασπίσει την υγεία των κατοίκων που εκπροσωπεί και θα διεκδικήσει το ρόλο της στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος ΠΦΥ, όπως άλλωστε συμβαίνει στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης ή θα παρακολουθεί αμέριμνη; Αυτό πρακτικά σημαίνει. Υπάρχει η δυνατότητα από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης ( ΟΤΑ ), να παρέχουν υπηρεσίες ΠΦΥ ανταγωνιστικές προς τον ιδιωτικό τομέα ;
Δυστυχώς η εμπειρία που μέχρι σήμερα έχουμε από την ανάπτυξη υπηρεσιών παροχής υγείας και κοινωνικής φροντίδας από αυτούς δεν είναι καθόλου ενθαρρυντική, για διάφορους λόγους στους οποίους όμως θα αναφερθούμε στο επόμενο φύλλο. Υπάρχουν όμως και παραδείγματα τοπικών κοινωνιών που την ουτοπία την έκαναν πράξη και απέδειξαν ότι το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό όταν υπάρχει όραμα από την κοινωνία και πολιτική βούληση.
Η λύση στο αδιέξοδο του υγειονομικού συστήματος της Χώρας μας θα δοθεί μόνο όταν υπάρξει αλλαγή στη θεώρηση της υγείας, η οποία θα διαμορφώσει και θα επιβάλει ένα άλλο μοντέλο σύμφωνα με το οποίο όπως γράψαμε θα λάβει υπ όψιν του ότι βασικές διαστάσεις για την υγεία εκτός των βιολογικών παραγόντων κυρίως είναι παράγοντες περιβαντολλογικοί, κοινωνικοί, οικονομικοί, αλλά και παράγοντες που σχετίζονται με δράσεις και συμπεριφορές των ατόμων.
Η θεώρηση αυτή για την υγεία ούτε νέα φυσικά είναι ούτε η εφαρμογή της απαιτεί ανατροπή του κοινωνικοοικονομικού συστήματος. Σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες και όχι μόνο έχει προωθηθεί από το 1978 και έχει κωδικοποιηθεί στη Διεθνή Διάσκεψη που συνδιοργάνωσαν στην Άλμα Ατα η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και η Unicef το Νοέμβριο του 1978 ( στην οποία συμμετείχε και έχει συνυπογράψει η Χώρα μας ). Το μοντέλο είναι η ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ( ΠΦΥ ), με όσα χαρακτηριστικά αναλυτικά έχουμε περιγράψει, με την οποία παρέχεται ένα σύνολο υπηρεσιών που στόχο έχουν :
Ιατρική Περίθαλψη : Διάγνωση και θεραπεία κοινών νοσημάτων, τραυματισμών και επαγγελαμτικών νοσημάτων. Αποθεραπεία και αποκατάσταση ( φυσική και κοινωνική ) του αρρώστου μετά την έξοδο του από το νοσοκομείο.
Ιατροπροληπτικές υπηρεσίες : Διενέργεια εμβολιασμών, προσυπτωματικός έλεγχος, έλεγχος συνθηκών υγιεινής διατροφής, νερού, σχολικής υγιεινής, υγιεινή της εργασίας, αγωγή υγείας με τη συμμετοχή της κοινότητας.
Κοινωνική Φροντίδα : Περίθαλψη στο σπίτι χρόνιων ασθενών και κοινωνική φροντίδα σε ομάδες πληθυσμού με ιδιαίτερα προβλήματα. Ιδιαίτερα οι στόχοι της κοινωνικής φροντίδας επιπλέον αφορούν :
Τη μελέτη και προληπτική υποστήριξη δυσμενών κοινωνικοοικονομικών και ψυχολογικών καταστάσεων ομάδων και ατόμων.
Την ενημέρωση του πληθυσμού σε θέματα ψυχικής υγείας, ενδοοικογενειακών σχέσεων και κοινωνικής ζωής.
Τη ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη του αρρώστου και της οικογένειας του στο στάδιο της αποκατάστασης και επαναπροσαρμογής στο κοινωνικό σύνολο.
Ποιος είναι ο ρόλος της Τοπικής
Αυτοδιοίκησης σε ένα σύστημα ΠΦΥ ;
Νομίζουμε ότι ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών είναι αυταπόδεικτος στο βαθμό που δεν νοείται, σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της ΠΦΥ ( βλέπε προηγούμενο άρθρο ), χωρίς τη συμμετοχή του πληθυσμού στις αποφάσεις, με τη μορφή κοινοτικών ομάδων υγείας, που μαζί με τους επαγγελματίες υγείας σχεδιάζουν υπηρεσίες με βάση τις πραγματικές ανάγκες του τοπικού πληθυσμού. Γιατί η ΠΦΥ εξ ορισμού προϋποθέτει παρέμβαση σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, εκεί που ζει ο κόσμος, εκεί που εργάζεται, που κοιμάται, που τρώει. Άλλωστε αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΠΦΥ σε όλα τα κράτη της Ευρώπης λειτουργεί με ευθύνη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το τελευταίο νομοσχέδιο για την ανάπτυξη της ΠΦΥ στη Χώρα μας που έχει κατατεθεί προς συζήτηση από την παρούσα κυβέρνηση είναι τελείως σε διαφορετική κατεύθυνση. Η εφαρμογή του το μόνο αποτέλεσμα που θα έχει είναι να αυξήσει τα κέρδη του ιδιωτικού φορέα, τον οποίο ορίζει ως ένα από τους φορείς παροχής ΠΦΥ. Όμως οι ιδιωτικές υπηρεσίες είναι βέβαιο ότι προοδευτικά θα συρρικνώσουν περισσότερο το Δημόσιο τομέα. Επιπρόσθετα ο ανταγωνισμός που θα δημιουργήσουν θα υποχρεώσει και τους ελεύθερους επαγγελματίες γιατρούς να μετατραπούν σε υπαλλήλους αλυσίδων πολυϊατρείων / διαγνωστικών κέντρων / Ιδιωτικών κλινικών μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και με αυτό τον τρόπο θα καταστρατηγηθεί και ο θεσμός της ελεύθερης επιλογής οικογενειακού γιατρού, τον οποίο εισάγει το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Σε όσους ξεφυλλίζουν τις οικονομικές σελίδες των καθημερινών εφημερίδων, είναι εμφανείς οι επενδυτικές τάσεις και η έντονη κινητικότητα που παρατηρείται στο χώρο της υγείας προς αυτή την κατεύθυνση
Στο ίδιο όμως νομοσχέδιο εμφανίζεται και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Έτσι το άρθρο 3 χαρακτηρίζει επιπλέον φορείς ΠΦΥ « τις μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας καθώς και τις υπηρεσίες κατ? οίκον νοσηλείας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίες εντάσσονται στο Εθνικό Δίκτυο Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, μετά από προγραμματικές συμβάσεις του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης με τους αντίστοιχους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης καi την έκδοση κοινών υπουργικών αποφάσεων των Υπουργών Εσωτερικών και Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ».
Σύμφωνα λοιπόν με τις δυνατότητες που παρέχονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση από το νέο νομοσχέδιο ένα είναι κατά τη γνώμη μας το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται. Θα προασπίσει την υγεία των κατοίκων που εκπροσωπεί και θα διεκδικήσει το ρόλο της στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος ΠΦΥ, όπως άλλωστε συμβαίνει στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης ή θα παρακολουθεί αμέριμνη; Αυτό πρακτικά σημαίνει. Υπάρχει η δυνατότητα από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης ( ΟΤΑ ), να παρέχουν υπηρεσίες ΠΦΥ ανταγωνιστικές προς τον ιδιωτικό τομέα ;
Δυστυχώς η εμπειρία που μέχρι σήμερα έχουμε από την ανάπτυξη υπηρεσιών παροχής υγείας και κοινωνικής φροντίδας από αυτούς δεν είναι καθόλου ενθαρρυντική, για διάφορους λόγους στους οποίους όμως θα αναφερθούμε στο επόμενο φύλλο. Υπάρχουν όμως και παραδείγματα τοπικών κοινωνιών που την ουτοπία την έκαναν πράξη και απέδειξαν ότι το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό όταν υπάρχει όραμα από την κοινωνία και πολιτική βούληση.
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ
η προώθηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας υπήρξε ένα πραγματικό κίνημα στο χώρο της υγείας που γεννήθηκε τη γόνιμη δεκαετία του '70 και κωδικοποιήθηκε στη Διεθνή Διάσκεψη που συνδιοργάνωσαν στην Αλμα Ατα η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και η Unicef το Νοέμβριο του 1978.
Ο όρος «φροντίδα» είναι ευρύτερος της «περίθαλψης» και υποδηλώνει ότι στόχος είναι να προληφθεί η αρρώστια και να περιφρουρηθεί η υγεία. Προϋποθέτει παρέμβαση σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, εκεί που ζει ο κόσμος, εκεί που εργάζεται, που κοιμάται, που τρώει.
* Το πρώτο χαρακτηριστικό της ΠΦΥ είναι δηλαδή ότι θέτει την υγεία ως σημαντικό κοινωνικό αγαθό και αποκλείει την υιοθέτηση «ιδιωτικοοικονομικών» κριτηρίων.
- Η ΠΦΥ επενδύει σε ανθρώπινο δυναμικό, σε αντίθεση με την κυρίαρχη αντίληψη σήμερα που είναι η επένδυση στην τεχνολογία.
- Ενώ το κύριο μοντέλο των υπηρεσιών υγείας σήμερα είναι ιατροκεντρικό, η ΠΦΥ βασίζεται στην «ομάδα υγείας». Ο γιατρός εδώ είναι ένας και είναι ισότιμος με τον νοσηλευτή, με τον επισκέπτη υγείας, τον κοινωνικό λειτουργό, τον ψυχολόγο, κ.λπ. Η ΠΦΥ θέλει να δει το πρόβλημα υγεία μέσα από την ολότητά του.
- Η ΠΦΥ δεν βλέπει μόνο το άτομο, αλλά τον πληθυσμό. Εξετάζει τις συνθήκες ζωής, τις κοινωνικές ανισότητες που παράγουν ανισότητες και στην υγεία, τις κακές συνθήκες περιβάλλοντος, εργασίας, διατροφής, κατοικίας, κ.λπ.
- Η ΠΦΥ δεν νοείται χωρίς τη συμμετοχή του πληθυσμού στις αποφάσεις, με τη μορφή κοινοτικών ομάδων υγείας που μαζί με τους επαγγελματίες υγείας σχεδιάζουν τις υπηρεσίες υγείας με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.
* Ολα αυτά θα έμοιαζαν ουτοπικά ή τουλάχιστον ρομαντικά σε μια περίοδο που ο πραγματισμός φλερτάρει με τον κυνισμό. Ομως το πείραμα της ΠΦΥ στο δήμο Τριανδρίας στη Θεσσαλονίκη απέδειξε ότι η εφαρμογή αυτού του μοντέλου είναι ρεαλιστική, είναι αποτελεσματική, ακόμα και συμβατή με το υπάρχον κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο.
* Το ίδιο και δυο άλλα παράλληλα εγχειρήματα, το ένα στην Καισαριανή («Κέντρο Υγείας του Παιδιού») και το άλλο στις Αρχάνες της Κρήτης, τα οποία στηρίχτηκαν στην ίδια φιλοσοφία. Ειδικά το Κέντρο Υγείας του Παιδιού συνεχίζει με επιτυχία το έργο του, υπό την αιγίδα του Ινστιτούτου του Παιδιού.
Οι σχεδιασμοί του υπουργείου Υγείας, όμως, έχουν εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Η επίσημη εξαγγελία της ΠΦΥ δεν εννοεί την ολιστική προσέγγιση των προβλημάτων υγείας του πληθυσμού, αλλά απλώς τη ρύθμιση της αγοράς στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Μήπως αδικούμε τον υπουργό; Ο συνομιλητής μας δέχεται την πρόκληση:
«Αν πραγματικά επιθυμεί το υπουργείο μονάδες ΠΦΥ, όπως αυτές που συζητάμε, τότε πρέπει να ιδρυθεί ένα πιλοτικό κέντρο υγείας, με πανεπιστημιακή κάλυψη, αλλά και ακαδημαϊκή υποστήριξη. Αυτό θα μπορούσε να σχεδιάσει, να οργανώσει και να αξιολογήσει τις μονάδες ΠΦΥ, με τα καλύτερα δυνατά πρότυπα. Η ίδια μονάδα θα μπορούσε να εκπαιδεύσει και τα στελέχη που απαιτούνται».
Ο όρος «φροντίδα» είναι ευρύτερος της «περίθαλψης» και υποδηλώνει ότι στόχος είναι να προληφθεί η αρρώστια και να περιφρουρηθεί η υγεία. Προϋποθέτει παρέμβαση σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, εκεί που ζει ο κόσμος, εκεί που εργάζεται, που κοιμάται, που τρώει.
* Το πρώτο χαρακτηριστικό της ΠΦΥ είναι δηλαδή ότι θέτει την υγεία ως σημαντικό κοινωνικό αγαθό και αποκλείει την υιοθέτηση «ιδιωτικοοικονομικών» κριτηρίων.
- Η ΠΦΥ επενδύει σε ανθρώπινο δυναμικό, σε αντίθεση με την κυρίαρχη αντίληψη σήμερα που είναι η επένδυση στην τεχνολογία.
- Ενώ το κύριο μοντέλο των υπηρεσιών υγείας σήμερα είναι ιατροκεντρικό, η ΠΦΥ βασίζεται στην «ομάδα υγείας». Ο γιατρός εδώ είναι ένας και είναι ισότιμος με τον νοσηλευτή, με τον επισκέπτη υγείας, τον κοινωνικό λειτουργό, τον ψυχολόγο, κ.λπ. Η ΠΦΥ θέλει να δει το πρόβλημα υγεία μέσα από την ολότητά του.
- Η ΠΦΥ δεν βλέπει μόνο το άτομο, αλλά τον πληθυσμό. Εξετάζει τις συνθήκες ζωής, τις κοινωνικές ανισότητες που παράγουν ανισότητες και στην υγεία, τις κακές συνθήκες περιβάλλοντος, εργασίας, διατροφής, κατοικίας, κ.λπ.
- Η ΠΦΥ δεν νοείται χωρίς τη συμμετοχή του πληθυσμού στις αποφάσεις, με τη μορφή κοινοτικών ομάδων υγείας που μαζί με τους επαγγελματίες υγείας σχεδιάζουν τις υπηρεσίες υγείας με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.
* Ολα αυτά θα έμοιαζαν ουτοπικά ή τουλάχιστον ρομαντικά σε μια περίοδο που ο πραγματισμός φλερτάρει με τον κυνισμό. Ομως το πείραμα της ΠΦΥ στο δήμο Τριανδρίας στη Θεσσαλονίκη απέδειξε ότι η εφαρμογή αυτού του μοντέλου είναι ρεαλιστική, είναι αποτελεσματική, ακόμα και συμβατή με το υπάρχον κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο.
* Το ίδιο και δυο άλλα παράλληλα εγχειρήματα, το ένα στην Καισαριανή («Κέντρο Υγείας του Παιδιού») και το άλλο στις Αρχάνες της Κρήτης, τα οποία στηρίχτηκαν στην ίδια φιλοσοφία. Ειδικά το Κέντρο Υγείας του Παιδιού συνεχίζει με επιτυχία το έργο του, υπό την αιγίδα του Ινστιτούτου του Παιδιού.
Οι σχεδιασμοί του υπουργείου Υγείας, όμως, έχουν εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Η επίσημη εξαγγελία της ΠΦΥ δεν εννοεί την ολιστική προσέγγιση των προβλημάτων υγείας του πληθυσμού, αλλά απλώς τη ρύθμιση της αγοράς στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Μήπως αδικούμε τον υπουργό; Ο συνομιλητής μας δέχεται την πρόκληση:
«Αν πραγματικά επιθυμεί το υπουργείο μονάδες ΠΦΥ, όπως αυτές που συζητάμε, τότε πρέπει να ιδρυθεί ένα πιλοτικό κέντρο υγείας, με πανεπιστημιακή κάλυψη, αλλά και ακαδημαϊκή υποστήριξη. Αυτό θα μπορούσε να σχεδιάσει, να οργανώσει και να αξιολογήσει τις μονάδες ΠΦΥ, με τα καλύτερα δυνατά πρότυπα. Η ίδια μονάδα θα μπορούσε να εκπαιδεύσει και τα στελέχη που απαιτούνται».
Κερδοφόρα «πακέτα» αντί για ΠΦΥ
Από το 1980 όμως μπαίνουμε σε μια άλλη φάση στη διεθνή πολιτική υγείας, με την παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Το οριζόντιο μοντέλο της ΠΦΥ διακόπτεται. Αρχίζουν οι «κάθετες» προσεγγίσεις. Τα «πακέτα υγείας» με τις επιλεκτικές παρεμβάσεις, πχ για τα παιδιά: ανάπτυξη, επανυδάτωση (για τις διάρροιες), θηλασμός και εμβόλια. Η το άλλο, οικογενειακός προγραμματισμός, τροφή και εκπαίδευση των γυναικών. Μετατρέπεται βαθμιαία η ΠΦΥ σε μπακάλικο. Μια «επιλεκτική» ΠΦΥ με παρεμβάσεις στον Τρίτο Κόσμο που -όπως αποδείχτηκε- «βόλεψαν» και τον αναπτυγμένο.
Πού είναι όμως το πρόβλημα με τα επιλεκτικά προγράμματα; «Π.χ. το πρόγραμμα για το AIDS: Προσλαμβάνουμε υπαλλήλους που θα πάνε στις κοινότητες να κάνουν ενημέρωση, να δίνουν τα φάρμακα στους αρρώστους κλπ. Πάει ένας ολόκληρος κάθετος μηχανισμός σε μια κοινότητα και ασχολείται με το AIDS. Εκεί δίπλα όμως παθαίνει κάποιος έμφραγμα. Τι θα γίνει τότε; Θα πάει άλλο πρόγραμμα για τους καρδιακούς; Κι ένα άλλο για τους διαβητικούς; Αυτός είναι ο ορισμός της σπατάλης και της αναποτελεσματικότητας, την ώρα που υποτίθεται ότι αυτά γίνανε για να χτυπήσουν τη σπατάλη και την αναποτελεσματικότητα των δημόσιων και οριζόντιων Συστημάτων Υγείας».
Πρωταγωνιστές πλέον παύουν να είναι μόνο οι κυβερνήσεις, αλλά είναι και η φιλανθρωπία (π.χ. σήμερα το μεγαλύτερο προϋπολογισμό σε έξοδα και σε εφαρμοσμένες θεραπείες έχει το ίδρυμα του Μπιλ Γκέιτς), οι φαρμακοβιομηχανίες (πειράματα, αποτελεσματικότητα, κέρδος) και τέλος οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Τεράστιο ρόλο παίζει όχι ο ΠΟΥ, αλλά η Παγκόσμια Τράπεζα (Π.Τ.). Ο Ρήγκαν μετέθεσε χρήματα για την υγεία στην Π.Τ. και εμφανίστηκε το παράδοξο, ενώ υπάρχει ο μηχανισμός του ΠΟΥ, να δημιουργείται κι ένας παράλληλος, που επίσης κάνει πολιτική υγείας. Από την Π.Τ. χρηματοδοτήθηκαν με το αζημίωτο όλα αυτά τα προγράμματα-πακέτα. «Παράδειγμα, όταν έπεσε το καθεστώς της Αλβανίας, πήγε η Π.Τ. και τους έδωσε αξονικούς τομογράφους. Εγκατέστησαν τομογράφους ακόμα και σε περιοχές χωρίς ρεύμα! Ολα με δανεισμό φυσικά. Στήνουν σε μια περιοχή της Κένυας ένα χειρουργείο για να βοηθήσουν. Οντως τους βοηθάνε, αλλά ταυτόχρονα αποδυναμώνουν το αντίστοιχο φτωχό ιατρείο της τοπικής κυβέρνησης. Ο συντονιστής της αποστολής αναζητάει τον ικανότερο νέο τοπικό εργαζόμενο γιατρό για να βοηθήσει και στην επαφή με τους ντόπιους. Αποτέλεσμα, γρήγορα αυτός με ένα καλύτερο μισθό φεύγει από την τοπική μονάδα και δουλεύει στην αποστολή. Οταν η αποστολή τελειώνει το πρόγραμμά της, παίρνει μαζί και τους ντόπιους γιατρούς, που πρόθυμα θα πάνε να δουλέψουν πλέον στα καλά νοσοκομεία της Ευρώπης ή των ΗΠΑ με χαμηλότερους φυσικά μισθούς και, το κυριότερο, στερώντας την τοπική κοινωνία από τις πολύτιμες φροντίδες τους. Πίσω της η αποστολή αφήνει μια μεγάλη τρύπα. Αυτό το έζησα στην Αφρική και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών».
Οι ΜΚΟ δυστυχώς χρησιμοποιούνται πολλές φορές από τις κυβερνήσεις των αναπτυγμένων χωρών για πολιτική προσέλκυσης επαγγελματιών υγείας χωρίς να έχουν ξοδέψει δεκάρα για την εκπαίδευσή τους. Αυτή είναι η ισχυρή πολιτική της νεοαποικιοκρατίας. «Αν θέλεις να βοηθήσεις δεν θα δώσεις το ψάρι σε κάποιον που πεινάει. Θα του μάθεις να ψαρεύει. Να φτιάξεις υποδομές, να δώσεις λεφτά για την εκπαίδευσή τους και να τους επιτρέψεις να οικοδομήσουν την υγεία του πληθυσμού τους, αυτό είναι η ΠΦΥ».
Πού είναι όμως το πρόβλημα με τα επιλεκτικά προγράμματα; «Π.χ. το πρόγραμμα για το AIDS: Προσλαμβάνουμε υπαλλήλους που θα πάνε στις κοινότητες να κάνουν ενημέρωση, να δίνουν τα φάρμακα στους αρρώστους κλπ. Πάει ένας ολόκληρος κάθετος μηχανισμός σε μια κοινότητα και ασχολείται με το AIDS. Εκεί δίπλα όμως παθαίνει κάποιος έμφραγμα. Τι θα γίνει τότε; Θα πάει άλλο πρόγραμμα για τους καρδιακούς; Κι ένα άλλο για τους διαβητικούς; Αυτός είναι ο ορισμός της σπατάλης και της αναποτελεσματικότητας, την ώρα που υποτίθεται ότι αυτά γίνανε για να χτυπήσουν τη σπατάλη και την αναποτελεσματικότητα των δημόσιων και οριζόντιων Συστημάτων Υγείας».
Πρωταγωνιστές πλέον παύουν να είναι μόνο οι κυβερνήσεις, αλλά είναι και η φιλανθρωπία (π.χ. σήμερα το μεγαλύτερο προϋπολογισμό σε έξοδα και σε εφαρμοσμένες θεραπείες έχει το ίδρυμα του Μπιλ Γκέιτς), οι φαρμακοβιομηχανίες (πειράματα, αποτελεσματικότητα, κέρδος) και τέλος οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Τεράστιο ρόλο παίζει όχι ο ΠΟΥ, αλλά η Παγκόσμια Τράπεζα (Π.Τ.). Ο Ρήγκαν μετέθεσε χρήματα για την υγεία στην Π.Τ. και εμφανίστηκε το παράδοξο, ενώ υπάρχει ο μηχανισμός του ΠΟΥ, να δημιουργείται κι ένας παράλληλος, που επίσης κάνει πολιτική υγείας. Από την Π.Τ. χρηματοδοτήθηκαν με το αζημίωτο όλα αυτά τα προγράμματα-πακέτα. «Παράδειγμα, όταν έπεσε το καθεστώς της Αλβανίας, πήγε η Π.Τ. και τους έδωσε αξονικούς τομογράφους. Εγκατέστησαν τομογράφους ακόμα και σε περιοχές χωρίς ρεύμα! Ολα με δανεισμό φυσικά. Στήνουν σε μια περιοχή της Κένυας ένα χειρουργείο για να βοηθήσουν. Οντως τους βοηθάνε, αλλά ταυτόχρονα αποδυναμώνουν το αντίστοιχο φτωχό ιατρείο της τοπικής κυβέρνησης. Ο συντονιστής της αποστολής αναζητάει τον ικανότερο νέο τοπικό εργαζόμενο γιατρό για να βοηθήσει και στην επαφή με τους ντόπιους. Αποτέλεσμα, γρήγορα αυτός με ένα καλύτερο μισθό φεύγει από την τοπική μονάδα και δουλεύει στην αποστολή. Οταν η αποστολή τελειώνει το πρόγραμμά της, παίρνει μαζί και τους ντόπιους γιατρούς, που πρόθυμα θα πάνε να δουλέψουν πλέον στα καλά νοσοκομεία της Ευρώπης ή των ΗΠΑ με χαμηλότερους φυσικά μισθούς και, το κυριότερο, στερώντας την τοπική κοινωνία από τις πολύτιμες φροντίδες τους. Πίσω της η αποστολή αφήνει μια μεγάλη τρύπα. Αυτό το έζησα στην Αφρική και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών».
Οι ΜΚΟ δυστυχώς χρησιμοποιούνται πολλές φορές από τις κυβερνήσεις των αναπτυγμένων χωρών για πολιτική προσέλκυσης επαγγελματιών υγείας χωρίς να έχουν ξοδέψει δεκάρα για την εκπαίδευσή τους. Αυτή είναι η ισχυρή πολιτική της νεοαποικιοκρατίας. «Αν θέλεις να βοηθήσεις δεν θα δώσεις το ψάρι σε κάποιον που πεινάει. Θα του μάθεις να ψαρεύει. Να φτιάξεις υποδομές, να δώσεις λεφτά για την εκπαίδευσή τους και να τους επιτρέψεις να οικοδομήσουν την υγεία του πληθυσμού τους, αυτό είναι η ΠΦΥ».
Η ανισότητες γέννησαν την ΠΦΥ
«Το 1978», συνέχισε ο καθηγητής, «αναγκάστηκε ο ΠΟΥ να παρέμβει στην όξυνση των ανισοτήτων και να αποφασίσει νέες παραμέτρους που δυστυχώς επανεξετάζουμε σήμερα».
Είπανε τότε οι υπουργοί στη συνδιάσκεψη της Αλμα Ατα: «Η ανισότητα στην υγεία του πληθυσμού είναι πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά απαράδεκτη. Η προαγωγή και προάσπιση της υγείας του πληθυσμού είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Η προάσπιση της υγείας προσλαμβάνεται πλέον σαν βασικός μηχανισμός βιώσιμης ανάπτυξης της κοινωνίας». Η υγεία, δηλαδή, λέει ο ομιλητής, δεν είναι πιά ένα υποπροϊόν της ανάπτυξης αλλά ο στόχος. Ο ΠΟΥ δηλώνει ότι «οι κυβερνήσεις έχουνε την ευθύνη για την επίτευξη ενός επιπέδου υγείας για τον πληθυσμό τους, με υπηρεσίες που θα οδηγούν σε μια κοινωνικά και οικονομικά παραγωγική ζωή. Η υγεία είναι η βάση και το κλειδί γι’ αυτό είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ)». Αυτή είναι η βασική φροντίδα και στηρίζεται σε πρακτικές επιστημονικά τεκμηριωμένες, σε κοινωνικά αποδεκτές μεθόδους και τεχνολογία, καθολικά διαθέσιμες για άτομα και οικογένειες με βασική συμμετοχή της κοινότητας στο σχεδιασμό τους. Η ΠΦΥ οργανώνει την υγεία αλλά και την ανάπτυξη στην κάθε κοινότητα. «Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής στις γειτονιές της πόλης και στα χωριά της Ελλάδας, πέρα από τη διατήρηση της καλής υγείας του κάθε τοπικού πληθυσμού, θα δημιουργούσε νέες θέσεις εργασίας, ενώ θα ήταν μοχλός ανάπτυξης που θα εμπόδιζε και τη φυγή από την επαρχία».
Η ΠΦΥ είναι το πρώτο επίπεδο επαφής του πληθυσμού με το ΕΣΥ και κάνει ακριβώς το ανάποδο από το νοσοκομείο. Το νοσοκομείο απαντάει στις ανάγκες ιατρικής περίθαλψης εξ ορισμού. Δημιουργείται και αποτελεί ένα παθητικό αποδέκτη που περιμένει τον άρρωστο και μάλιστα το συγκεκριμένο πάσχον όργανο που καλείται να θεραπεύσει κάθε φορά. Αντίθετα, η ΠΦΥ δεν περιμένει, αλλά πηγαίνει στον άρρωστο. Ενεργητικά καταγράφει και παρεμβαίνει στις ανάγκες του πληθυσμού, ενώ η μορφή που θα έχει θα πρέπει να αντιστοιχεί με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε κοινωνίας οικονομικά και κοινωνικά.
- «Ενα παράδειγμα ΠΦΥ ήταν ο θεσμός του ξυπόλητου γιατρού στην Κίνα. Εκεί υπήρχε μεγάλη θνησιμότητα στα παιδιά. Σκέφτηκαν να εκπαιδεύσουν έναν κάτοικο σε κάθε περιοχή και τον εξειδίκευαν στις τοπικές ανάγκες. Εδειχνε για παράδειγμα πώς να καθαρίζουν το νερό και έκανε στα παιδιά εμβόλια. Ενα άλλο τέτοιο πετυχημένο μοντέλο δημιούργησε η Κούβα καταφέρνοντας, ενώ είναι από τις φτωχότερες χώρες, να έχει καλύτερους δείκτες υγείας από την Ευρώπη. Είναι δηλαδή θέμα πολιτικής βούλησης» εξηγεί ο κ. Μπένος.
- Η ΠΦΥ προάγει την αυτοδυναμία της υγείας του ατόμου και της κοινότητας. «Οι ανάγκες ορίζονται από τα χαρακτηριστικά της κάθε κοινωνίας με τη συμμετοχή μιας τοπικής διεπιστημονικής ομάδας (και όχι αποκλειστικά ενός γιατρού) με συνευθύνη, συζήτηση και αλληλοαναγνώριση».
Στην Αλμα Ατα κλήθηκαν όλες οι χώρες να εφαρμόσουν αυτήν την πολιτική με συνεργασία και καλύτερη αξιοποίηση των παγκόσμιων πόρων, σημαντικό τμήμα των οποίων απορροφούσαν οι εξοπλισμοί. «Πόσο επίκαιρο παραμένει αυτό σήμερα», αναρωτιέται ο Α. Μπένος. «Ενα μιράζ το χρόνο να μας έδινε το υπουργείο, θα είχαμε καλύτερες υπηρεσίες υγείας».
«Η ΠΦΥ προϋποθέτει τις συνεχείς σχέσεις της διεπιστημονικής ομάδας αλλά και την εμπλοκή του τοπικού πληθυσμού. Αρα πληθυσμιακή προσέγγιση, συμμετοχή, εκτίμηση των αναγκών υγείας, συνέχεια, συνέπεια, πρόσβαση, κάρτα υγείας και ιστορικό ασθενειών για τον καθένα ώστε γρήγορα και αποτελεσματικά να παρέχονται οι κατάλληλες φροντίδες». Αυτή είναι η κάρτα υγείας που προβλέπει η ΠΦΥ και που το σχέδιο Αβραμόπουλου μετατρέπει σε πιστωτική κάρτα, όπως θα διαβάσετε στη διπλανή στήλη.
- Οι παρεμβάσεις γίνονται σε όλα τα επίπεδα. Δεν ελέγχεις μόνο τη βλάβη, αλλά και το γιατί δημιουργήθηκε η βλάβη και πώς θα προληφθεί. Για παράδειγμα, θεραπεύεις μια διάρροια, αλλά μετά ελέγχεις μήπως φταίει το νερό ή η αποχέτευση. Προλαμβάνεις με αγωγή για ατομική υγιεινή και εμβολιασμούς και τέλος φροντίζεις το σύστημα ύδρευσης και την αποχέτευση. Η συνέχεια είναι η πρόληψη και η προαγωγή υγείας με τη θεραπεία. Αυτή είναι και η ολότητα της ΠΦΥ.
Είπανε τότε οι υπουργοί στη συνδιάσκεψη της Αλμα Ατα: «Η ανισότητα στην υγεία του πληθυσμού είναι πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά απαράδεκτη. Η προαγωγή και προάσπιση της υγείας του πληθυσμού είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Η προάσπιση της υγείας προσλαμβάνεται πλέον σαν βασικός μηχανισμός βιώσιμης ανάπτυξης της κοινωνίας». Η υγεία, δηλαδή, λέει ο ομιλητής, δεν είναι πιά ένα υποπροϊόν της ανάπτυξης αλλά ο στόχος. Ο ΠΟΥ δηλώνει ότι «οι κυβερνήσεις έχουνε την ευθύνη για την επίτευξη ενός επιπέδου υγείας για τον πληθυσμό τους, με υπηρεσίες που θα οδηγούν σε μια κοινωνικά και οικονομικά παραγωγική ζωή. Η υγεία είναι η βάση και το κλειδί γι’ αυτό είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ)». Αυτή είναι η βασική φροντίδα και στηρίζεται σε πρακτικές επιστημονικά τεκμηριωμένες, σε κοινωνικά αποδεκτές μεθόδους και τεχνολογία, καθολικά διαθέσιμες για άτομα και οικογένειες με βασική συμμετοχή της κοινότητας στο σχεδιασμό τους. Η ΠΦΥ οργανώνει την υγεία αλλά και την ανάπτυξη στην κάθε κοινότητα. «Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής στις γειτονιές της πόλης και στα χωριά της Ελλάδας, πέρα από τη διατήρηση της καλής υγείας του κάθε τοπικού πληθυσμού, θα δημιουργούσε νέες θέσεις εργασίας, ενώ θα ήταν μοχλός ανάπτυξης που θα εμπόδιζε και τη φυγή από την επαρχία».
Η ΠΦΥ είναι το πρώτο επίπεδο επαφής του πληθυσμού με το ΕΣΥ και κάνει ακριβώς το ανάποδο από το νοσοκομείο. Το νοσοκομείο απαντάει στις ανάγκες ιατρικής περίθαλψης εξ ορισμού. Δημιουργείται και αποτελεί ένα παθητικό αποδέκτη που περιμένει τον άρρωστο και μάλιστα το συγκεκριμένο πάσχον όργανο που καλείται να θεραπεύσει κάθε φορά. Αντίθετα, η ΠΦΥ δεν περιμένει, αλλά πηγαίνει στον άρρωστο. Ενεργητικά καταγράφει και παρεμβαίνει στις ανάγκες του πληθυσμού, ενώ η μορφή που θα έχει θα πρέπει να αντιστοιχεί με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε κοινωνίας οικονομικά και κοινωνικά.
- «Ενα παράδειγμα ΠΦΥ ήταν ο θεσμός του ξυπόλητου γιατρού στην Κίνα. Εκεί υπήρχε μεγάλη θνησιμότητα στα παιδιά. Σκέφτηκαν να εκπαιδεύσουν έναν κάτοικο σε κάθε περιοχή και τον εξειδίκευαν στις τοπικές ανάγκες. Εδειχνε για παράδειγμα πώς να καθαρίζουν το νερό και έκανε στα παιδιά εμβόλια. Ενα άλλο τέτοιο πετυχημένο μοντέλο δημιούργησε η Κούβα καταφέρνοντας, ενώ είναι από τις φτωχότερες χώρες, να έχει καλύτερους δείκτες υγείας από την Ευρώπη. Είναι δηλαδή θέμα πολιτικής βούλησης» εξηγεί ο κ. Μπένος.
- Η ΠΦΥ προάγει την αυτοδυναμία της υγείας του ατόμου και της κοινότητας. «Οι ανάγκες ορίζονται από τα χαρακτηριστικά της κάθε κοινωνίας με τη συμμετοχή μιας τοπικής διεπιστημονικής ομάδας (και όχι αποκλειστικά ενός γιατρού) με συνευθύνη, συζήτηση και αλληλοαναγνώριση».
Στην Αλμα Ατα κλήθηκαν όλες οι χώρες να εφαρμόσουν αυτήν την πολιτική με συνεργασία και καλύτερη αξιοποίηση των παγκόσμιων πόρων, σημαντικό τμήμα των οποίων απορροφούσαν οι εξοπλισμοί. «Πόσο επίκαιρο παραμένει αυτό σήμερα», αναρωτιέται ο Α. Μπένος. «Ενα μιράζ το χρόνο να μας έδινε το υπουργείο, θα είχαμε καλύτερες υπηρεσίες υγείας».
«Η ΠΦΥ προϋποθέτει τις συνεχείς σχέσεις της διεπιστημονικής ομάδας αλλά και την εμπλοκή του τοπικού πληθυσμού. Αρα πληθυσμιακή προσέγγιση, συμμετοχή, εκτίμηση των αναγκών υγείας, συνέχεια, συνέπεια, πρόσβαση, κάρτα υγείας και ιστορικό ασθενειών για τον καθένα ώστε γρήγορα και αποτελεσματικά να παρέχονται οι κατάλληλες φροντίδες». Αυτή είναι η κάρτα υγείας που προβλέπει η ΠΦΥ και που το σχέδιο Αβραμόπουλου μετατρέπει σε πιστωτική κάρτα, όπως θα διαβάσετε στη διπλανή στήλη.
- Οι παρεμβάσεις γίνονται σε όλα τα επίπεδα. Δεν ελέγχεις μόνο τη βλάβη, αλλά και το γιατί δημιουργήθηκε η βλάβη και πώς θα προληφθεί. Για παράδειγμα, θεραπεύεις μια διάρροια, αλλά μετά ελέγχεις μήπως φταίει το νερό ή η αποχέτευση. Προλαμβάνεις με αγωγή για ατομική υγιεινή και εμβολιασμούς και τέλος φροντίζεις το σύστημα ύδρευσης και την αποχέτευση. Η συνέχεια είναι η πρόληψη και η προαγωγή υγείας με τη θεραπεία. Αυτή είναι και η ολότητα της ΠΦΥ.
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ
Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) δυστυχώς παραμένει μακριά από τις προδιαγραφές των περισσοτέρων κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των επιταγών που ορίζει η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, επιβεβαιώνοντας 20 χρόνια μετά το Νόμο 1397/83 τη συνεχιζόμενη αναντιστοιχία μεταξύ νομοθετικών πρωτοβουλιών και πρακτικής ανικανότητας του κυβερνώντος κόμματος. Η αγεφύρωτη αυτή απόσταση αντικατοπτρίζεται:
1. στην υποβάθμιση του ρόλου των Κέντρων Υγείας (ανεπάρκεια υλικοτεχνικών υποδομών - ανθρωπίνου δυναμικού) με αποτέλεσμα την μειωμένη προσβασιμότητα του αγροτικού και ημιαστικού πληθυσμού στις Υπηρεσίες Υγείας, το συνωστισμό στα Νοσοκομεία και την ανταποδοτικότητα και αναποτελεσματικότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας
2. στη στελέχωση των Περιφερειακών Ιατρείων με ανειδίκευτο προσωπικό (Ιατροί Υπηρεσίας Υπαίθρου) που πέρα από την αναποτελεσματική άσκηση της Ιατρικής οδηγεί στην πολυφαρμακία και την απώλεια αισθήματος ασφάλειας των κατοίκων των απομακρυσμένων από τα αστικά κέντρα περιοχών
3. στην έλλειψη οργανωμένης από το Εθνικό Σύστημα Υγείας επαρκούς ΠΦΥ στα Αστικά Κέντρα, κάτι που συνεπάγεται την συμφόρηση και το πολυκερματισμό των Εξωτερικών Ιατρείων των Νοσοκομείων και την αύξηση της Ιδιωτικής Δαπάνης
4. στην περιορισμένη αναλογία ειδικευμένων Γενικών Ιατρών / Συνολικό αριθμό Ιατρών σε σχέση με τις οδηγίες των ειδικών ευρωπαϊκών επιτροπών, αλλά και την ανεπαρκή συνεχιζόμενη εκπαίδευση των υπαρχόντων
5. στην έλλειψη ειδικευμένων Γενικών Γιατρών (Η χώρα μας χρειάζεται συνολικά 27.000 γιατρούς και διαθέτει 60.000, χρειάζεται 7.000 Γενικούς Γιατρούς και διαθέτει 1.100 ειδικούς και 500 ειδικευόμενους Γενικής Ιατρικής, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς που παρακολουθούν την ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο).
Η κατάσταση αυτή οδηγεί επιπλέον στην αναποτελεσματική διαχείριση των νοσημάτων της κοινότητας - κατάσταση που γίνεται ολοένα και πολυπλοκότερη με την ραγδαία αλλαγή των δημογραφικών και επιδημιολογικών δεδομένων στη χώρα μας λόγω της μετανάστευσης.
Αν και θα μπορούσαν πολλά ακόμα να γραφούν αναφορικά με την δυσμενή κατάσταση της ΠΦΥ στη χώρα μας αξίζει να αναφερθεί κανείς στο ότι μόνο το 9,7% των πόρων του ΕΠ ''Υγεία - Πρόνοια 2000-2006'' προβλέπεται για την δράση 1.1 που αφορά την ΠΦΥ ανοίγοντας ακόμη περισσότερο την ψαλίδα μεταξύ πολιτικών ανακοινώσεων (δημιουργία Ενιαίου Φορέα Υγείας, Νομοσχέδιο για "τον εκσυγχρονισμό του Συστήματος Υγείας", επιτροπές για την ανάπτυξη της ΠΦΥ) και προοπτικών επίλυσης των πραγματικών προβλημάτων.
Επίσης, η στελέχωση των Πε.Σ.Υ στην μεγάλη τους πλειοψηφία και ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες περιοχές με εκλεκτούς του κομματικού μηχανισμού ή βετεράνους της δημόσιας διοίκησης, που στερούνται επιστημονικής κατάρτισης γύρω από ζητήματα πολιτικής υγείας, αλλά και η έλλειψη ξεκάθαρου θεσμικού πλαισίου λειτουργίας τους, αποστερεί από τους φορείς αυτούς περιφερειακής ανάπτυξης τη δυνατότητα ανάληψης ουσιαστικών πολιτικών πρωτοβουλιών για την βελτίωση της κατάστασης γενικότερα αλλά και της ΠΦΥ ειδικότερα.
Αναφορικά με την ιατρική εκπαίδευση - η οποία αγνοείται παντελώς από τις προβλεπόμενες δράσεις του ΕΠ ''Υγεία - Πρόνοια 2000-2006'' - τα μεγάλα προβλήματα του υπερπληθωρισμού των φοιτητών ιατρικής (που προκαλεί των υπερπληθωρισμό των γιατρών), του ανεξέλεγκτου των μεταγραφών του εξωτερικού που δημιουργεί ιατρικές σχολές με αριθμό φοιτητών που υπερβαίνει τις δυνατότητες των υποδομών εκπαίδευσης, των μεγάλων αναμονών για εισαγωγή στην εκπαίδευση κατά την ειδικότητα, του ανύπαρκτου πλαισίου συνεχιζόμενης εκπαίδευσης που κινείται σε εθελοντική βάση και υπό την καθοδήγηση των συμφερόντων των φαρμακευτικών εταιρειών, αντιμετωπίζονται επιφανειακά και με ερασιτεχνισμό που εκφράζεται από την εκπόνηση ημιτελών νομοσχεδίων και αδιαφορίας της πολιτικής ηγεσίας, που προσεγγίζει την εκπαίδευση του υγειονομικού προσωπικού αποσπασματικά, χωρίς να λαμβάνει υπ' όψιν το θεμελιώδη ρόλο της στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Κλείνοντας, πέρα από την γενικολογία των στόχων του Μέτρου 1.1 του Ε.Π "Υγεία - Πρόνοια 2000-2006" για την "Ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας" πρέπει:
1. να εκπονηθεί το συντομότερο δυνατόν ο περιβόητος ''Υγειονομικός Χάρτης της Χώρας'', όπου θα καταγράφονται οι υγειονομικές ανάγκες του πληθυσμού ανά περιφέρεια, τα δαπανώμενα ποσά, η δύναμη του ιατρικού και νοσηλευτικού δυναμικού κτλ, γιατί χωρίς την παρουσία δεδομένων, καμία τεκμηριωμένη πολιτική υγείας που να στοχεύει σε ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό Σύστημα Υγείας δεν μπορεί να αναπτυχθεί.
2. να δοθούν κίνητρα στο προσωπικό της ΠΦΥ για την στελέχωση των απομακρυσμένων περιοχών με ειδικευμένο προσωπικό (ιατρικό και νοσηλευτικό) για την επίλυση του προβλήματος ορθολογικής κατανομής και την επίτευξη υψηλότερου βαθμού προσβασιμότητας.
3. να αναπτυχθούν τα Αστικού τύπου Κέντρα Υγείας για ολοκληρωμένη παροχή Υπηρεσιών ΠΦΥ στις πόλεις
4. να αναβαθμιστούν τα Πε.Σ.Υ τόσο θεσμικά όσο και σε επίπεδο στελεχών
5. να εφαρμοστούν προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης του προσωπικού ΠΦΥ για την αντιμετώπιση των συνεχώς εξελισσόμενων επιστημονικών, υγειονομικών και δημογραφικών δεδομένων
6. να αναβαθμιστεί η ιατρική και νοσηλευτική εκπαίδευση με την εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών μεθόδων, αντικειμένων και στόχων
7. να προωθηθεί η έννοια και ο ρόλος του Γενικού Γιατρού ώστε να πάψει να θεωρείται ειδικότητα όπου "καταλήγουν ιατροί περιορισμένων ικανοτήτων", "χωρίς αντικείμενο" ή "αδιάφοροι επιστημονικά" και σε συνδυασμό με τα κατάλληλα κίνητρα να επιλέγεται από περισσότερους ιατρούς
8. να υπάρξει συνεργασία των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας ("επανίδρυση του κράτους" όπως λέει και ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας κ. Κώστας Καραμανλής) για τη διασύνδεση των αποφοίτων των Σχολών Επιστημών Υγείας με την αγορά εργασίας, κάτι που επιτυγχάνεται με την ανάλυση δεδομένων του υγειονομικού χάρτη (Πόσους ιατρούς χρειαζόμαστε;, Τι ειδικότητας; Πού;)
9. να αναληφθούν πολιτικές πρωτοβουλίες σε περιφερειακό επίπεδο, βασιζόμενες στην τεκμηρίωση, απαλλαγμένες από κομματικούς και συνδικαλιστικούς εγκλωβισμούς, με μόνο κίνητρο την καλύτερη παροχή φροντίδας υγείας για τον πληθυσμό.
Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) δυστυχώς παραμένει μακριά από τις προδιαγραφές των περισσοτέρων κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των επιταγών που ορίζει η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, επιβεβαιώνοντας 20 χρόνια μετά το Νόμο 1397/83 τη συνεχιζόμενη αναντιστοιχία μεταξύ νομοθετικών πρωτοβουλιών και πρακτικής ανικανότητας του κυβερνώντος κόμματος. Η αγεφύρωτη αυτή απόσταση αντικατοπτρίζεται:
1. στην υποβάθμιση του ρόλου των Κέντρων Υγείας (ανεπάρκεια υλικοτεχνικών υποδομών - ανθρωπίνου δυναμικού) με αποτέλεσμα την μειωμένη προσβασιμότητα του αγροτικού και ημιαστικού πληθυσμού στις Υπηρεσίες Υγείας, το συνωστισμό στα Νοσοκομεία και την ανταποδοτικότητα και αναποτελεσματικότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας
2. στη στελέχωση των Περιφερειακών Ιατρείων με ανειδίκευτο προσωπικό (Ιατροί Υπηρεσίας Υπαίθρου) που πέρα από την αναποτελεσματική άσκηση της Ιατρικής οδηγεί στην πολυφαρμακία και την απώλεια αισθήματος ασφάλειας των κατοίκων των απομακρυσμένων από τα αστικά κέντρα περιοχών
3. στην έλλειψη οργανωμένης από το Εθνικό Σύστημα Υγείας επαρκούς ΠΦΥ στα Αστικά Κέντρα, κάτι που συνεπάγεται την συμφόρηση και το πολυκερματισμό των Εξωτερικών Ιατρείων των Νοσοκομείων και την αύξηση της Ιδιωτικής Δαπάνης
4. στην περιορισμένη αναλογία ειδικευμένων Γενικών Ιατρών / Συνολικό αριθμό Ιατρών σε σχέση με τις οδηγίες των ειδικών ευρωπαϊκών επιτροπών, αλλά και την ανεπαρκή συνεχιζόμενη εκπαίδευση των υπαρχόντων
5. στην έλλειψη ειδικευμένων Γενικών Γιατρών (Η χώρα μας χρειάζεται συνολικά 27.000 γιατρούς και διαθέτει 60.000, χρειάζεται 7.000 Γενικούς Γιατρούς και διαθέτει 1.100 ειδικούς και 500 ειδικευόμενους Γενικής Ιατρικής, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς που παρακολουθούν την ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο).
Η κατάσταση αυτή οδηγεί επιπλέον στην αναποτελεσματική διαχείριση των νοσημάτων της κοινότητας - κατάσταση που γίνεται ολοένα και πολυπλοκότερη με την ραγδαία αλλαγή των δημογραφικών και επιδημιολογικών δεδομένων στη χώρα μας λόγω της μετανάστευσης.
Αν και θα μπορούσαν πολλά ακόμα να γραφούν αναφορικά με την δυσμενή κατάσταση της ΠΦΥ στη χώρα μας αξίζει να αναφερθεί κανείς στο ότι μόνο το 9,7% των πόρων του ΕΠ ''Υγεία - Πρόνοια 2000-2006'' προβλέπεται για την δράση 1.1 που αφορά την ΠΦΥ ανοίγοντας ακόμη περισσότερο την ψαλίδα μεταξύ πολιτικών ανακοινώσεων (δημιουργία Ενιαίου Φορέα Υγείας, Νομοσχέδιο για "τον εκσυγχρονισμό του Συστήματος Υγείας", επιτροπές για την ανάπτυξη της ΠΦΥ) και προοπτικών επίλυσης των πραγματικών προβλημάτων.
Επίσης, η στελέχωση των Πε.Σ.Υ στην μεγάλη τους πλειοψηφία και ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες περιοχές με εκλεκτούς του κομματικού μηχανισμού ή βετεράνους της δημόσιας διοίκησης, που στερούνται επιστημονικής κατάρτισης γύρω από ζητήματα πολιτικής υγείας, αλλά και η έλλειψη ξεκάθαρου θεσμικού πλαισίου λειτουργίας τους, αποστερεί από τους φορείς αυτούς περιφερειακής ανάπτυξης τη δυνατότητα ανάληψης ουσιαστικών πολιτικών πρωτοβουλιών για την βελτίωση της κατάστασης γενικότερα αλλά και της ΠΦΥ ειδικότερα.
Αναφορικά με την ιατρική εκπαίδευση - η οποία αγνοείται παντελώς από τις προβλεπόμενες δράσεις του ΕΠ ''Υγεία - Πρόνοια 2000-2006'' - τα μεγάλα προβλήματα του υπερπληθωρισμού των φοιτητών ιατρικής (που προκαλεί των υπερπληθωρισμό των γιατρών), του ανεξέλεγκτου των μεταγραφών του εξωτερικού που δημιουργεί ιατρικές σχολές με αριθμό φοιτητών που υπερβαίνει τις δυνατότητες των υποδομών εκπαίδευσης, των μεγάλων αναμονών για εισαγωγή στην εκπαίδευση κατά την ειδικότητα, του ανύπαρκτου πλαισίου συνεχιζόμενης εκπαίδευσης που κινείται σε εθελοντική βάση και υπό την καθοδήγηση των συμφερόντων των φαρμακευτικών εταιρειών, αντιμετωπίζονται επιφανειακά και με ερασιτεχνισμό που εκφράζεται από την εκπόνηση ημιτελών νομοσχεδίων και αδιαφορίας της πολιτικής ηγεσίας, που προσεγγίζει την εκπαίδευση του υγειονομικού προσωπικού αποσπασματικά, χωρίς να λαμβάνει υπ' όψιν το θεμελιώδη ρόλο της στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Κλείνοντας, πέρα από την γενικολογία των στόχων του Μέτρου 1.1 του Ε.Π "Υγεία - Πρόνοια 2000-2006" για την "Ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας" πρέπει:
1. να εκπονηθεί το συντομότερο δυνατόν ο περιβόητος ''Υγειονομικός Χάρτης της Χώρας'', όπου θα καταγράφονται οι υγειονομικές ανάγκες του πληθυσμού ανά περιφέρεια, τα δαπανώμενα ποσά, η δύναμη του ιατρικού και νοσηλευτικού δυναμικού κτλ, γιατί χωρίς την παρουσία δεδομένων, καμία τεκμηριωμένη πολιτική υγείας που να στοχεύει σε ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό Σύστημα Υγείας δεν μπορεί να αναπτυχθεί.
2. να δοθούν κίνητρα στο προσωπικό της ΠΦΥ για την στελέχωση των απομακρυσμένων περιοχών με ειδικευμένο προσωπικό (ιατρικό και νοσηλευτικό) για την επίλυση του προβλήματος ορθολογικής κατανομής και την επίτευξη υψηλότερου βαθμού προσβασιμότητας.
3. να αναπτυχθούν τα Αστικού τύπου Κέντρα Υγείας για ολοκληρωμένη παροχή Υπηρεσιών ΠΦΥ στις πόλεις
4. να αναβαθμιστούν τα Πε.Σ.Υ τόσο θεσμικά όσο και σε επίπεδο στελεχών
5. να εφαρμοστούν προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης του προσωπικού ΠΦΥ για την αντιμετώπιση των συνεχώς εξελισσόμενων επιστημονικών, υγειονομικών και δημογραφικών δεδομένων
6. να αναβαθμιστεί η ιατρική και νοσηλευτική εκπαίδευση με την εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών μεθόδων, αντικειμένων και στόχων
7. να προωθηθεί η έννοια και ο ρόλος του Γενικού Γιατρού ώστε να πάψει να θεωρείται ειδικότητα όπου "καταλήγουν ιατροί περιορισμένων ικανοτήτων", "χωρίς αντικείμενο" ή "αδιάφοροι επιστημονικά" και σε συνδυασμό με τα κατάλληλα κίνητρα να επιλέγεται από περισσότερους ιατρούς
8. να υπάρξει συνεργασία των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας ("επανίδρυση του κράτους" όπως λέει και ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας κ. Κώστας Καραμανλής) για τη διασύνδεση των αποφοίτων των Σχολών Επιστημών Υγείας με την αγορά εργασίας, κάτι που επιτυγχάνεται με την ανάλυση δεδομένων του υγειονομικού χάρτη (Πόσους ιατρούς χρειαζόμαστε;, Τι ειδικότητας; Πού;)
9. να αναληφθούν πολιτικές πρωτοβουλίες σε περιφερειακό επίπεδο, βασιζόμενες στην τεκμηρίωση, απαλλαγμένες από κομματικούς και συνδικαλιστικούς εγκλωβισμούς, με μόνο κίνητρο την καλύτερη παροχή φροντίδας υγείας για τον πληθυσμό.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)